Η Μοναξιά ενός Ασυμβίβαστου Εκδόσεις Εξάντας Συγγραφέας βιβλίου Εισαγωγή ΑΡΧΙΚΗ Αναζήτηση

ΕΡΑ 5 - 24 Οκτωβρίου 1998

Πού ελλοχεύει η κρίση;

Της Ιουστίνης Φραγκούλη

Τοπίο στην ομίχλη

Όταν πριν από δύο χρόνια ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος αναγκάσθηκε στην ταπεινωτική παραίτηση του από τον θώκο της Αμερικής για τους γνωστούς λόγους, όλοι στην Ομογένεια αυτής της χώρας γνώριζαν ότι δύσκολα θα γέμιζε η σκιά του απο τον οποιοδήποτε αντικαταστάτη, μια σκιά που μεγάλωσε και ωρίμασε με τα χρόνια και την εμπειρία της 38χρονης διαποίμανσης. Ο Ιάκωβος περνώντας απο διάφορα στάδια πειραματισμού στην Εκκλησία της Αμερικής, ακόμη και απο αμφισβήτηση της ίδιας της πολιτικής του ταυτότητας, αποσύρθηκε με πικρία στο περιθώριο με το κεφάλι ψηλά, καταξιωμένος στον απλό κόσμο αλλά και στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας ως χαρισματικός ηγέτης μιας Ομογένειας με ιδιόμορφο χαρακτήρα.

Έτσι, προέκυψε ο εκλεκτός του Φαναρίου Σπυρίδων στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο με την πολύπλευρη μόρφωση και την εγγύηση ότι θα μπορούσε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων λόγω της παιδείας και της αμερικάνικης καταγωγής του. Εξάλλου, ο Σπυρίδων έφερνε ακόμη μαζί του την εμπειρία στον διεκκλησιαστικό διάλογο, μιά εμπειρία στην οποία πολύ προσμετρά ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Βαρθολομαίος, αφού αποτελεί την κύρια ατζέντα του πατριαρχικού του έργου.

Ωστόσο, η πορεία του νυν Αρχιεπισκόπου Αμερικής επί δύο χρόνια συνεχώς εκτρέπεται απο δικούς του χειρισμούς (ισχυρίζονται κάποιοι) αλλά και από την λυσσαλέα πολεμική του κατεστημένου εναντίον του (αποδεικνύεται από τα γεγονότα).

Η κρίση

Όντως, η κρίση στην Αρχιεπισκοπή υφέρπει επί ένα και πλέον χρόνο, όταν ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος αποφάσισε να ανατρέψει το κατεστημένο, τοποθετώντας δικούς του ανθρώπους στα καίρια σημεία των αποφάσεων, με αποκορύφωμα την επιλογή του νέου Αρχιεπισκοπικού Συμβουλίου. Ο ίδιος, εξάλλου, σε πρόσφατη συνέντευξή του παραδέχθηκε ότι αυτή η κατάσταση είναι προϊόν της "αλλαγής φρουράς" στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής. "Φέυγει η παλαιά φρουρά, έρχεται η νέα", δήλωσε χαρακτηριστικά στην εφημερίδα Έθνος. Οι κορυφές του παγόβουνου, όπως καταγράφονται από τις πρόσφατες εξελίξεις είναι:

Η αμερικανοκεντρική οργάνωση GOAL (Greek Orthodox American Leaders) που έχει ιδρυθεί πρόσφατα, αποτελείται κυρίως από δεύτερης γενιάς Ελληνες της Αμερικής και στρέφεται χωρίς περιστροφές ενάντια στις διάφορες κατά καιρούς επιλογές του Αρχιεπισκόπου. Πρόκειται για μια ελιτίστικη οργάνωση (σίγουρα δεν εκπροσωπεί την πλατειά μάζα), η οποία κατάφερε να κλέψει τις εντυπώσεις κατά την Κληρικολαϊκή συνέλευση του Ορλάντο το περασμένο καλοκαίρι, όταν κατάφερε να ψηφισθεί η εκτός ημερήσιας διάταξης πρότασή της για επαναφορά των ιερέων καθηγητών στην Θεολογική Σχολή της Βοστώνης.

Η από δεκαετίας συστημένη αμερικανοκεντρική οργάνωση OCL (Orthodox Christian Laity) που απαριθμεί περί τα 1000 άτομα, σε πρόσφατο ψήφισμά της σε συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στο Λός Αντζελες στις 10 Οκτωβρίου φέτος, αποφάσισε ότι στόχος της Εκκλησίας της Αμερικής είναι η αυτοκεφαλία, διότι, όπως πιστεύει, η Αμερική δεν είναι πλέον «διασπορά», αλλά ώριμη εκκλησία με μακρά ιστορία, η οποία έχει την αναγκαία δομή και τις προϋποθέσεις να αυτοκεφαλοποιηθεί.

Οι δύο επιστολές των πέντε Μητροπολιτών, μελών της Επαρχιακής Συνόδου της Αρχιεπισκοπής (Δαρδανελλίων/Αγίου Φραγκίσκου Αντώνιου, Αίνου/Πιττσβούργου Μάξιμου, Προικονήσου/Ντένβερ Ησαΐα, Ανέων/Βοστώνης Μεθόδιου, Κρήνης/Σικάγου Ιάκωβου), και μέσα από τις οποίες διαφαίνεται η πρόθεσή τους να ανακτήσουν τις εξουσίες τους, παρότι η αφορμή των επιστολών είναι η διαφωνία τους για την δικαστική αγωγή της Αρχιεπισκοπής εναντίον της GOAL (περί επιστροφής του διευθυνσιολόγιου που θωρείται ότι είχε κλαπεί από την εν λόγω οργάνωση).

Στην πραγματικότητα, οι πέντε Μητροπολίτες με αφορμή την διένεξη του Αρχιεπισκόπου με την GOAL βρίσκουν την ευκαιρία να προσθέσουν το λιθαράκι στην κρίση, κατηγορώντας τον κ. Σπυρίδωνα ότι έχει καταργήσει τη Σύνοδο και έχει αναθέσει τη διοίκηση της Εκκλησίας σε εννέα λαϊκούς της Εκτελεστικής Επιτροπής της Αρχιεπισκοπής.

«Το Σύνταγμα είναι σαφές», διατείνονται οι Μητροπολίτες, «περί του ποιοι έχουν την ανωτάτη διοικητική ευθύνη», απαιτώντας έτσι από τον Αρχιεπίσκοπο να ασκήσουν τις αρμοδιότητές τους σε επίπεδο συνδιαχείρισης της Αρχιεπισκοπής.

Εν κατακλείδι

Έτσι, λοιπόν, η κρίση που ξεσπάει σε αριθμημένα τεύχη στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής, είναι κατευθυνόμενη και σε απόλυτη συμπόρευση των δύο αμερικανοκεντρικών λαϊκών οργανισμών της Ομογένειας, εκτιμούν κύκλοι της Ομογένειας, ενώ σ' αυτή τη φάση οι Μητροπολίτες που εντείνουν την κρίση για να απαιτήσουν δικά τους προνόμια, ταυτίζονται με τις ως άνω οργανώσεις προωθώντας εκούσια ή ακούσια το μήνυμα του εξαμερικανισμού της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής.

Έτσι, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κ. Βαρθολομάιος σε μια υποτιθέμενη απόφασή του να απομακρύνει το κ. Σπυρίδωνα, ταυτόχρονα θα προσυπογράψει τα κελεύσματα της OCL και της GOAL που αργά ή γρήγορα θα οδηγήσουν στον αφελληνισμό της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής. Αν το ζητούμενο είναι η αυτοκεφαλοποίηση της Εκκλησίας της Αμερικής, τότε να θυσιασθεί στο βωμό της ο νυν Αρχιεπίσκοπος.

Την ίδια στιγμή, όμως, που θα απομακρύνει τον κ. Σπυρίδωνα κάτω από τις διλημματικές αλλεπάλληλες κρίσεις, ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα παραδέχεται επιπολαιότητα στην επιλογή του Αρχιεπισκόπου Αμερικής, ενώ ταυτόχρονα θα χρεωθεί με ένα νέο πολιτικό κόστος: τον αφελληνισμό της Εκκλησίας της Αμερικής -ένα κόστος που θα πληρώσει όχι μόνο ο ίδιος αλλά ολόκληρη η Ελληνική Ομογένεια της Αμερικής, καθώς και η συνέχεια του Ελληνισμού σ' αυτή τη χώρα.

Τέλος, μια τέτοια ενέργεια θα σημάνει το τέλος του ελέγχου της Πατριαρχικής εξουσίας στην αυλή της Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Γιατί ποιος εγγυάται ότι και ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος θα είναι κομμένος και ραμμένος στα μέτρα της GOAL, της OCL και των πέντε Μητροπολιτών;