Η Μοναξιά ενός Ασυμβίβαστου Εκδόσεις Εξάντας Συγγραφέας βιβλίου Εισαγωγή ΑΡΧΙΚΗ Αναζήτηση

ΕΨΙΛΟΝ  -  2 Ιουλίου 2000

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος

μιλά σε τόνο προσωπικό στο περιοδικό "ΕΨΙΛΟΝ"

Συνέντευξη ΙΟΥΣΤΙΝΗΣ ΦΡΑΓΚΟΥΛΗ

Ενα λιτό διαμέρισμα στην οδό Δάφνης του Παλαιού Ψυχικού είναι ο προσωπικός χώρος του πρώτου πολίτη της χώρας. Τον μοιράζεται με τον πρωτότοκο γιο του Δημήτρη και τη γυναίκα του Ελένη, τα δύο παιδιά τους, τον επτάχρονο Κωστή και την τετράχρονη Τζένη, που κρατιούνται πίσω από τα απατηλά φώτα της δημοσιότητας.

Το μόνο σημάδι που ίσως υποδεικνύει ότι πρόκειται για την κατοικία του προέδρου της δημοκρατίας είναι η φρουρά απ' έξω. Αυτή φαίνεται πως είναι και η μοναδική πηγή αγωνίας για την εγγονή. Θέλει να συνεχίσει να είναι πρόεδρος ο παππούς, για να μη χάσει τους αγαπημένους της αστυνομικούς!

Με τι ασχολούνται οι αγαπημένοι συγκάτοικοι του Κ. Στεφανόπουλου; Ο Δημήτρης έχει δική του εταιρεία με διαδικτυακά προϊόντα και παροχές. Η Ελένη είναι καθηγήτρια αγγλικών. Ο Κωστής μόλις τελείωσε την πρώτη δημοτικού και η Τζένη ετοιμάζεται να ενταχθεί στο προνηπιακό πρόγραμμα κάποιου δημόσιου σχολείου.

Στα ενδότερα της συγκατοίκησης είναι πρόθυμη να μας ξεναγήσει η νύφη του Κ. Στεφανόπουλου. «Ο πεθερός μου είναι ένας απλός και γλυκός άνθρωπος, ένας διακριτικός συγκάτοικος που δεν δημιουργεί προβλήματα». Τακτικός και προβλέψιμος, ο πρόεδρος της δημοκρατίας ακολουθεί με θρησκευτική ευλάβεια τους ρυθμούς της ρουτίνας του. Ξυπνάει κάθε πρωί στις 7.30 και διαβάζει την εφημερίδα του. Κάνει το μπάνιο του και χωρίς να πιει καφέ ξεκινάει για την προεδρία.

Το μεσημέρι επιστρέφει στο σπίτι για φαγητό με την Ελένη και τα παιδιά (ο Δημήτρης είναι ακόμα στη δουλειά). «Τα παιδιά τον περιμένουν. Πέφτει τσακωμός ποιος θα του ανοίξει την πόρτα, ποιος θα τον πρωτοφιλήσει. Κι εκείνος είναι τρυφερός μαζί τους» λέει η ξεναγός μας.

«Ο παππούς μου είναι ο πρόεδρος» λέει με αφοπλιστική αφέλεια η Τζενούλα. Αν της ζητήσεις να συνεχίσει τη φράση της δεν θα ανταποκριθεί. Λόγω ηλικίας... Οπότε παρεμβαίνει ο μεγαλύτερος, ο πιο πονηρεμένος: «Ο παππούς είναι δικηγόρος».

Το μεσημέρι ο πρόεδρος παίρνει τη σιέστα του και στις 6 το απόγευμα κινάει πάλι για το γραφείο. Η νύχτα του αρχίζει στις 9 μ.μ., εκτός εάν υπάρχουν άλλες υποχρεώσεις. Παίρνει ένα ελαφρύ δείπνο και παίζει με τα πιτσιρίκια που ετοιμάζονται για το κρεβάτι τους.

«Ο πατέρας, λέει η Ελένη, δεν διαβάζει παραμύθια στα παιδιά. Τους αφηγείται ιστορικά γεγονότα και απαντά στις απορίες τους. Δεν είναι ο τυπικός παππούς που ξέρει να διαλέγει δώρα. Όμως θυμάται γιορτές και γενέθλια κι εγώ αναλαμβάνω να διεκπεραιώσω τις υποχρεώσεις».

Τα Σαββατοκύριακα του καλοκαιριού ο Κ. Στεφανόπουλος τα περνάει στο εξοχικό του στο Ρίο, με την οικογένεια σε απαρτία αυτή τη φορά: με την κόρη του Ειρήνη, τον άντρα της και τα δυο παιδιά τους, τον εργένη ακόμα Ηλία και το Δημήτρη με τη γνωστή μας πια οικογένειά του.

Απλά και, φαινομενικά τουλάχιστον, ανέφελα κυλάει η ζωή για τους ενοίκους της οδού Δάφνης. Τις φήμες που κυκλοφορούν έντονα τον τελευταίο καιρό για την υγεία του προέδρου τις διαψεύδει η νύφη του. «Θα μπορούσε να είναι συνέχεια σ' ένα αεροπλάνο αν είχε προβλήματα;» αναρωτιέται θυμωμένη, αποκαλύπτοντάς μας ταυτοχρόνως ότι αμελεί τα τακτικά τσεκ απ του και ότι ποτέ δεν απέκτησε οικογενειακό γιατρό. «Είναι πάντοτε δραστήριος και αισιόδοξος, πρόθυμος να μας εξυπηρετήσει με τα παιδιά. Κάνει ακόμη και μπεϊμπισίτινγκ».

Αυτό το τελευταίο, πάντως, πρέπει να το κάνει αραιά και που. Ο ίδιος παραδέχεται, χωρίς ίχνος ενοχής στον τόνο της φωνής του, ότι ποτέ δεν είχε αρκετό χρόνο να αφιερώσει στα παιδιά και τα εγγόνια του. Χθες πολιτικός, σήμερα θεσμός, αύριο... απλός πολίτης. Ο Κ. Στεφανόπουλος προετοιμάζεται από τώρα για εκείνη τη μέρα, όταν θα λήγει αμετάκλητα η πολιτική του θητεία. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνει...

*  *  *  *  *  *

Ποια ήταν η οριακή πολιτική απόφαση που άλλαξε τον ρου της καριέρας σας;

«Όταν παρητήθην της πολιτικής. Μετά την αποτυχία της Δημοκρατικής Ανανέωσης στις ευρωεκλογές του Ιουνίου του 1994, παρητήθην από την πολιτική».

Πιστεύατε ότι θα είχατε ένα δεύτερο γύρο;

«Οχι μόνον δεν το επίστευα, αλλά το είχα κιόλας προαναγγείλει: Εφόσον αποτύχει το κόμμα σ' αυτές τις εκλογές, θα διαλυθεί και εγώ θα παύσω να πολιτεύομαι».

Τι σας έπεισε να επανέλθετε;

«Ήταν εντελώς διαφορετικό. Δεν επρόκειτο για μια δική μου πρωτοβουλία. Όταν με κάλεσαν θεώρησα την πρόταση τιμητική, προερχομένη τόσον από το ΠΑΣΟΚ όσο και από την Πολιτική Ανοιξη. Αλλά δεν ήταν στις προβλέψεις μου ούτε στους σχεδιασμούς μου».

Πόσο έπαιξαν ρόλο οι συγκυρίες στην καριέρα σας;

«Σ' εμένα οι συγκυρίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο, αλλά θεωρώ ότι αυτό συμβαίνει με την τύχη όλων των ανθρώπων».

Ποιες καταγράφετε ως συγκυρίες;

«Το γεγονός ότι μου έγινε πρόταση να γίνω πρόεδρος της δημοκρατίας είναι μια σύμπτωση των πολιτικών δεδομένων εκείνης της εποχής».

*   Πώς θα σκιαγραφούσατε το πολιτικό τοπίο της χώρας μας σήμερα;

«Οι ιδεολογικές αντιθέσεις δεν είναι τόσο έντονες όσο στο παρελθόν. Εξακολουθουθούν ωστόσο να υπάρχουν και οι ιδεολογικές και οι πολιτικές διαφορές. Όλα αυτά μέσα σ' ένα πλαίσιο απολύτως δημοκρατικό. Είμεθα όλοι ικανοποιημένοι για την εξέλιξη της πολιτικής μας ζωής, που έχει σταθεροποιηθεί σ' ένα τοπίο πέρα από κάθε φανατισμό και οξύτητα».

Πώς βλέπετε σήμερα το ρόλο της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης στην πολιτική ζωή της χώρας;

«Όπως τον προβλέπει το σύνταγμα και όπως λειτουργεί ο ρόλος των δύο αυτών χώρων στα δημοκρατικά καθεστώτα. Πάντοτε η κυβέρνηση κυβερνά και η αντιπολίτευση ελέγχει και θεωρώ ότι λειτουργεί πολύ καλά το πολίτευμά μας».

Ποια είναι η καθημερινή ρουτίνα ενός προέδρου; Είναι δύσκολη η ζωή; Σφαλίζουν τα βλέφαρα έυκολα τις νύχτες;

«Όπως ξέρετε, ο πρόεδρος της δημοκρατίας έχει περιορισμένες ευθύνες ή σχεδόν δεν έχει καθόλου γιατί το σύνταγμα τον καθιστά ανεύθυνο. Εχει όμως διάφορες υποχρεώσεις που προσπαθεί να εκπληρώσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τόσο με την παρουσία του στο εσωτερικό όσο και με τα ταξίδια στο εξωτερικό».

Κάθε πρωί ξυπνάτε με την αγωνία της Ελλάδας ή με την έννοια για την οικογένεια;

«Αυτή είναι μια αγωνία που υπάρχει σε όλους τους Ελληνες, προπάντων σ' εκείνους που κατέχουν αξιώματα και κρατούν στο χέρι τους την τύχη της χώρας. Ο τόπος μας έχει πάνοτε ανάγκην εγρήγορσης, μιας συνεχούς προσοχής και εντεταμένης επιμέλειας σε οτιδήποτε οφείλει κανείς και μπορεί να κάνει. Δόξα τω Θεώ, για την οικογένειά μου αυτή τη στιγμή δεν έχω καμία αγωνία και άγχος και ελπίζω και στο μέλλον να αισθάνομαι έτσι εφόσον όλοι θα έχουμε καλή υγεία, και τα παιδιά μου και τα εγγόνια μου».

Έχετε κάνει θυσίες σε προσωπικό επίπεδο εν ονόματι της καριέρας σας;

«Δεν θα το έλεγα. Δεν αισθάνθηκα την ανάγκη να κάνω κάποια θυσία. Μπορεί βέβαια να μην ήμουν τόσο καλός πατέρας, να μην έβλεπα πολύ τα παιδιά μου, να μη βλέπω πολύ τα εγγόνια μου. Αλλά αυτό το έκανα και όταν ήμουν δικηγόρος. Οτιδήποτε κι αν έκανα προσπαθούσα να το κάνω καλά κι έτσι δεν είχα πολλές ώρες να αφιερώσω στην οικογένειά μου. Αφιέρωνα πάντοτε λιγότερες από όσες έπρεπε».

Θα θέλατε να δείτε κάποιο από τα παιδιά ή τα εγγόνια σας να ακολουθεί τη δική σας πορεία;

«Προσωπικά δεν έχω καμία τέτοια ούτε επιθυμία ούτε αντίρρηση. Αυτά εξαρτώνται από κάθε άνθρωπο και από τις επιθυμίες του».

Ποιος ρόλος υπερισχύει στη ζωή σας; Εκείνος του προέδρου ή του πατέρα και παππού;

«Δεν συγκρούονται οι δύο ρόλοι για να υπερισχύσει ο ένας απέναντι του άλλου. Προσπαθώ να παίζω και τους δύο, όχι τον ένα σε βάρος του άλλου. Άλλωστε ο ρόλος ενός παππού είναι πολύ περιορισμένος όταν υπάρχουν καλοί και επαρκείς γονείς, όπως υπάρχουν στην οικογένειά μας».

Ήταν περισσότερες οι πίκρες ή οι χαρές στη διαδρομή της ζωής σας; Ποιες απογοητεύσεις θα σημειώνατε;

«Το είπα και άλλοτε και ίσως δεν έχω γίνει πιστευτός. Δεν δικαιούται κανείς να απογοητεύεται από την ψήφο του λαού. Πρέπει από την αρχή της πολιτικής του σταδιοδρομίας να περιμένει και να γνωρίζει ότι ο λαός ανά πάσα στιγμή μπορεί να μην επιδοκιμάσει τη δική του πολιτική στάση. Συνεπώς ήταν απλώς μια διπίστωση, δεν ήταν καμία πικρία απέναντι της στάσεως του λαού όταν κατεψήφιζε είτε εμένα προσωπικά είτε το κόμμα το οποίο είχα ιδρύσει».

Ποια είναι η σχέση με τα εγγόνια σας;

«Με τα μεγάλα που μπορούν να αντιλαμβάνονται (γιατί τα άλλα είναι νήπια) προσπαθώ να είμαι ένας καλός παππούς».

Τους αφηγείστε παραμύθια;

«Τη λίγη ώρα που περνούμε μαζί δεν τους λέω παραμύθια, αλλά μιλάμε για διάφορα πράγματα».

Πρόσφατα, κατά την επίσκεψή σας στον Καναδά, ζητήσατε συγγνώμη για λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος. Ποια είναι αυτά;

«Ζήτησα συγγνώμη για οτιδήποτε δεν έχει κάνει η Ελλάς προκειμένου να ενισχύσει τις προσπάθειες των ομογενών μας. Αν δεν έχει στείλει αρκετούς διδασκάλους, πρέπει να ζητήσουμε συγγνώμη. Αν δεν έχει ενδιαφερθεί ικανοποιητικά για τα σχολεία, το ίδιο. Αν δεν έχει ενισχύσει τις προσπάθειες των ομογενών για θέματα που τους απασχολούν... Συγγνώμη ζήτησα απέναντι στους ομογενείς οι οποίοι μάχονται για τα εθνικά συμφέροντα, ζητούν ολίγα από τον τόπο μας και ο τόπος μας τους προσφέρει ακόμη ολιγότερα από εκείνα τα οποία ζητούν. Απ' ό,τι έχω καταλάβει, θέλουν υποστήριξη για τη διατήρηση της παράδοσης και της γλώσσας. Βεβαίως, οι ελληνικές κοινότητες έχουν -όπως έχω αντιληφθεί- τη δυνατότητα να λειτουργήσουν χωρίς να περιμένουν οικονομική βοήθεια από το ελληνικό κράτος. Αντιθέτως, εκείνες ενισχύουν με τη δική τους συνδρομή διάφορους εθνικούς τομείς, όπως την ίδρυση διαφόρων επιστημονικών εδρών για τη νεοελληνική γλώσσα και την ιστορία».

Όταν ένα πρωί θα ξυπνήσετε και δεν θα είστε πλέον πρόεδρος τι θα κάνετε;

«Ετοιμάζομαι από τώρα. Έχω συνείδηση ότι θα έρθει αυτή η μέρα και μάλιστα γρήγορα γιατί ο χρόνος τρέχει ανελέητα. Προετοιμάζομαι για αυτή τη στιγμή, αλλά δεν ξέρω πώς θα νιώθω την επόμενη μέρα»

Θα δημιουργηθεί κενό στη ζωή σας;

«Δεν είναι βέβαιον. Πάντοτε, όταν κανείς περνάει από την ενεργό ζωή (και δεν εννοώ μόνο την πολιτική) σε μια ζωή πιο ήρεμη, δημιουργείται κάποιο πρόβλημα. Θα πρέπει να βρει άλλες απασχολήσεις που θα γεμίσουν το χρόνο και την καθημερινότητά του».